Przejdź do treści
Portal Psychologiczny » Poradnik » Artykuły na temat zaburzeń osobowości » Zaburzenie osobowości borderline – objawy i leczenie

Zaburzenie osobowości borderline – objawy i leczenie

  • przez
zaburzenie osobowości borderline
Opublikowano: 16.09.2022 | Zaktualizowano: 21.09.2026

Szybka definicja

Zaburzenie osobowości borderline to wzorzec trudności obejmujący między innymi regulację emocji, obraz siebie, impulsywność i relacje. Nasilenie i zestaw objawów są zróżnicowane, dlatego konieczna jest indywidualna ocena.

Zaburzenie osobowości borderline nazywane jest różnie ale najczęściej mówi się: osobowość z pogranicza lub osobowość chwiejna emocjonalnie. Czym jest zatem ten rodzaj zaburzenia osobowości i czy jest niebezpieczny dla samego pacjenta? Czy relacje z innymi cierpią najbardziej? Odpowiadamy poniżej.

Jaki styl przywiązania dominuje w Twoich relacjach?

Kiedy partner/ka potrzebuje przestrzeni lub wolniej odpowiada na wiadomości:

Czym jest osobowość borderline?

Zaburzenie osobowości typu borderline czyli borderline personality disorder to choroba psychiczna, która charakteryzuje się intensywnymi i niestabilnymi emocjami, impulsywnością i chaotycznymi relacjami. Kryteria rozpoznawania osobowości borderline jest dość zróżnicowana i dotyczy tego czy będziemy posługiwać się klasyfikacją ICD-10 czy amerykańską klasyfikacją DSM-V. Osoby z borderline często mają trudności z kontrolowaniem swoich emocji i mogą działać impulsywnie, nie myśląc o konsekwencjach swoich działań. Mogą mieć również trudności z utrzymaniem zdrowych i stabilnych związków ze względu na strach przed porzuceniem i brak zaufania do innych. Temat borderline jest dość złożony, ponieważ jeżeli chodzi o rozwój zaburzenia to najczęściej diagnozowany jest u młodych dorosłych. Z kolei podaje się, że częstotliwość występowania zaburzenia dotyka od około 0,2 do 2,8 procent populacji ogólnej.

Zaburzenie borderline – objawy

Objawy zaburzenia osobowości typu borderline mogą się różnić w zależności od osoby, ale istnieją pewne wspólne oznaki. Osoby z zaburzeniami tego typu mogą mieć intensywne i niestabilne relacje, przejawiać impulsywność, doświadczać strachu przed porzuceniem i trudności z kontrolowaniem emocji. Mogą również doświadczać wahań nastroju, niepokoju i depresji. Zaburzenie sprawia, że w przypadku osób z osobowością borderline mamy do czynienia z bardzo dokuczliwymi objawami. Pacjenci z borderline zmagają się z zaburzeniami nastroju, zaburzeniami lękowymi a także w przypadku kobiet o wiele częściej dochodzi do zachorowania na zaburzenia odżywiania. Osoby z zaburzeniami osobowości typu borderline wykazują silny lęk przed porzuceniem, stąd też dochodzi do częstego nadużywania substancji psychoaktywnych czy podejmowania prób samobójczych. Również dostrzegalne są u takich osób objawy dysocjacyjne charakteryzujące się utratą zintegrowanych funkcji świadomości, tożsamości, pamięci lub postrzegania środowiska. Pojawia się niestabilność w relacjach interpersonalnych oraz objawy psychotyczne, których forma stanowi omamy oraz epizody urojeniowe. 

Silne reakcje emocjonalne nie powinny być automatycznie interpretowane jako celowa manipulacja. Pomoc wymaga uznania cierpienia, przewidywalnych granic i rozwijania umiejętności, które pozwalają przetrwać napięcie bez działań szkodliwych dla siebie lub innych.

mgr Aleksandra Ilnicka - Psycholog, Liderka biznesu

Jakie są przyczyny osobowości borderline?

Nie ma jednej przyczyny osobowości borderline, ale istnieje kilka czynników, które mogą przyczynić się do jej rozwoju. Należą do nich genetyka, doświadczenia z wczesnego dzieciństwa oraz struktura i funkcja mózgu. Osobowość borderline występuje częściej u kobiet niż u mężczyzn, a osoby z tym zaburzeniem często mają za sobą historię nadużyć, zaniedbań lub innych urazów. Warto zauważyć, że zaburzenie osobowości typu borderline występuje częściej w następujących grupach osób:

  1. U których pierwsze lata życia związane są z niekorzystnymi czynnikami środowiskowymi, takimi jak przemoc domowa, ciągła krytyka rodziców, częste kłótnie między członkami rodziny oraz poważne urazy (np. z powodu gwałtu).
  2. Gdzie problemy często poprzedzają powtarzające się separacje, przemoc fizyczna ze strony bliskich krewnych. To z kolei może prowadzić do niewłaściwego rozwoju relacji z najbliższymi członkami rodziny. Może to prowadzić do trudności z mentalizacją — zdolnością rozumienia umysłów innych. Pacjenci z pogranicza często nie w pełni rozumieją swoje zachowanie i zachowanie osób, z którymi mają kontakt. Ostatecznie trudno im poradzić sobie z różnymi trudnymi wydarzeniami.
  3. Czynniki biologiczne mogą również odgrywać rolę w rozwoju osobowości niestabilnej emocjonalnie. Zwolennicy tych teorii twierdzą, że u niektórych osób z zaburzeniami z pogranicza, u których stosuje się leki psychotropowe, takie jak antydepresanty, dochodzi do znacznej poprawy. Co sugeruje, że nieprawidłowe poziomy neuroprzekaźników w ośrodkowym układzie nerwowym wiążą się z zaburzeniami osobowości.

Zaburzenie osobowości borderline – leczenie

Istnieje wiele różnych rodzajów leczenia zaburzenia osobowości typu borderline. Jednak większość z nich koncentruje się na pomaganiu osobie w zarządzaniu emocjami i poprawie zdolności do odnoszenia się do innych. Metody leczenia dzielą się w tym przypadku na psychologiczne a także farmakologiczne. Osobowość chwiejna emocjonalnie to prawdziwe wyzwanie dla niejednego terapeuty. Pacjenci z tym zaburzeniem osobowości nierzadko wywołują w nich bardzo skrajne emocje. Może być to współczucie oraz chęć niesienia pomocy a z drugiej strony mogą czuć ogromną niechęć do procesu psychoterapeutycznego. Niektóre z najczęstszych zabiegów obejmują:

–Terapia poznawczo-behawioralna. Ten rodzaj psychoterapii pomaga osobie nauczyć się, jak lepiej zarządzać swoimi emocjami i myślami. Może również pomóc im zmienić negatywne wzorce zachowań.

-Dialektyczna terapia behawioralna. Ten rodzaj terapii skupia się na pomaganiu osobie w zaakceptowaniu siebie taką, jaką jest i nauczeniu jej umiejętności radzenia sobie w trudnych sytuacjach. Może być pomocna w ograniczaniu myśli samobójczych i zachowań autodestrukcyjnych.

-Farmakoterapia. Nie ma konkretnych leków, których używa się do leczenia borderline. Jednak niektórzy ludzie uważają, że pewne leki mogą pomóc w objawach takich jak depresja, lęk lub impulsywność.

W diagnozie tego zaburzenia okazuje się pomocny – ustrukturyzowany wywiad kliniczny. Wykorzystuje się go aby ocenić zaburzenia osobowości z osi II DSM-IV – czyli SCID-II (Structured Clinical Interview for DSM-IV Axis II Personality Disorders).

mgr Aleksandra Ilnicka

O autorze: mgr Aleksandra Ilnicka

Psycholog ze szkoleniem z zakresu seksuologii klinicznej – właścicielka firmy łącząca perspektywę psychologiczną ze światem biznesu.

Jestem absolwentką psychologii (mgr), która w toku kształcenia ukończyła zaawansowane szkolenie z zakresu seksuologii klinicznej. W swojej działalności skupiam się na edukacji psychoedukacyjnej oraz przybliżaniu zagadnień z obszaru relacji, tożsamości i zdrowia psychicznego. Dbam o to, aby publikowane treści opierały się na aktualnej wiedzy naukowej, etyce zawodowej oraz podejściu afirmatywnym. Właścicielka agencji marketingowej Imoogi.

Profil LinkedIn

FAQ dotyczące tematu - Zaburzenie osobowości borderline – objawy i leczenie

Czy chwiejność emocjonalna wystarcza do rozpoznania borderline?

Nie, podobne trudności mogą występować w różnych sytuacjach i zaburzeniach. Diagnoza wymaga oceny utrwalonego wzorca oraz jego wpływu na funkcjonowanie.

Czy psychoterapia może pomóc osobie z borderline?

Tak, istnieją metody terapii ukierunkowane na te trudności. Praca może obejmować regulację emocji, bezpieczeństwo, relacje i ograniczanie impulsywnych zachowań.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *