Spis treści
Szybka definicja
Zaburzenie osobowości borderline to wzorzec trudności obejmujący między innymi regulację emocji, obraz siebie, impulsywność i relacje. Nasilenie i zestaw objawów są zróżnicowane, dlatego konieczna jest indywidualna ocena.
Zaburzenie osobowości borderline nazywane jest różnie ale najczęściej mówi się: osobowość z pogranicza lub osobowość chwiejna emocjonalnie. Czym jest zatem ten rodzaj zaburzenia osobowości i czy jest niebezpieczny dla samego pacjenta? Czy relacje z innymi cierpią najbardziej? Odpowiadamy poniżej.
Czym jest osobowość borderline?
Zaburzenie osobowości typu borderline czyli borderline personality disorder to choroba psychiczna, która charakteryzuje się intensywnymi i niestabilnymi emocjami, impulsywnością i chaotycznymi relacjami. Kryteria rozpoznawania osobowości borderline jest dość zróżnicowana i dotyczy tego czy będziemy posługiwać się klasyfikacją ICD-10 czy amerykańską klasyfikacją DSM-V. Osoby z borderline często mają trudności z kontrolowaniem swoich emocji i mogą działać impulsywnie, nie myśląc o konsekwencjach swoich działań. Mogą mieć również trudności z utrzymaniem zdrowych i stabilnych związków ze względu na strach przed porzuceniem i brak zaufania do innych. Temat borderline jest dość złożony, ponieważ jeżeli chodzi o rozwój zaburzenia to najczęściej diagnozowany jest u młodych dorosłych. Z kolei podaje się, że częstotliwość występowania zaburzenia dotyka od około 0,2 do 2,8 procent populacji ogólnej.
Zaburzenie borderline – objawy
Objawy zaburzenia osobowości typu borderline mogą się różnić w zależności od osoby, ale istnieją pewne wspólne oznaki. Osoby z zaburzeniami tego typu mogą mieć intensywne i niestabilne relacje, przejawiać impulsywność, doświadczać strachu przed porzuceniem i trudności z kontrolowaniem emocji. Mogą również doświadczać wahań nastroju, niepokoju i depresji. Zaburzenie sprawia, że w przypadku osób z osobowością borderline mamy do czynienia z bardzo dokuczliwymi objawami. Pacjenci z borderline zmagają się z zaburzeniami nastroju, zaburzeniami lękowymi a także w przypadku kobiet o wiele częściej dochodzi do zachorowania na zaburzenia odżywiania. Osoby z zaburzeniami osobowości typu borderline wykazują silny lęk przed porzuceniem, stąd też dochodzi do częstego nadużywania substancji psychoaktywnych czy podejmowania prób samobójczych. Również dostrzegalne są u takich osób objawy dysocjacyjne charakteryzujące się utratą zintegrowanych funkcji świadomości, tożsamości, pamięci lub postrzegania środowiska. Pojawia się niestabilność w relacjach interpersonalnych oraz objawy psychotyczne, których forma stanowi omamy oraz epizody urojeniowe.
Jakie są przyczyny osobowości borderline?
Nie ma jednej przyczyny osobowości borderline, ale istnieje kilka czynników, które mogą przyczynić się do jej rozwoju. Należą do nich genetyka, doświadczenia z wczesnego dzieciństwa oraz struktura i funkcja mózgu. Osobowość borderline występuje częściej u kobiet niż u mężczyzn, a osoby z tym zaburzeniem często mają za sobą historię nadużyć, zaniedbań lub innych urazów. Warto zauważyć, że zaburzenie osobowości typu borderline występuje częściej w następujących grupach osób:
- U których pierwsze lata życia związane są z niekorzystnymi czynnikami środowiskowymi, takimi jak przemoc domowa, ciągła krytyka rodziców, częste kłótnie między członkami rodziny oraz poważne urazy (np. z powodu gwałtu).
- Gdzie problemy często poprzedzają powtarzające się separacje, przemoc fizyczna ze strony bliskich krewnych. To z kolei może prowadzić do niewłaściwego rozwoju relacji z najbliższymi członkami rodziny. Może to prowadzić do trudności z mentalizacją — zdolnością rozumienia umysłów innych. Pacjenci z pogranicza często nie w pełni rozumieją swoje zachowanie i zachowanie osób, z którymi mają kontakt. Ostatecznie trudno im poradzić sobie z różnymi trudnymi wydarzeniami.
- Czynniki biologiczne mogą również odgrywać rolę w rozwoju osobowości niestabilnej emocjonalnie. Zwolennicy tych teorii twierdzą, że u niektórych osób z zaburzeniami z pogranicza, u których stosuje się leki psychotropowe, takie jak antydepresanty, dochodzi do znacznej poprawy. Co sugeruje, że nieprawidłowe poziomy neuroprzekaźników w ośrodkowym układzie nerwowym wiążą się z zaburzeniami osobowości.
Zaburzenie osobowości borderline – leczenie
Istnieje wiele różnych rodzajów leczenia zaburzenia osobowości typu borderline. Jednak większość z nich koncentruje się na pomaganiu osobie w zarządzaniu emocjami i poprawie zdolności do odnoszenia się do innych. Metody leczenia dzielą się w tym przypadku na psychologiczne a także farmakologiczne. Osobowość chwiejna emocjonalnie to prawdziwe wyzwanie dla niejednego terapeuty. Pacjenci z tym zaburzeniem osobowości nierzadko wywołują w nich bardzo skrajne emocje. Może być to współczucie oraz chęć niesienia pomocy a z drugiej strony mogą czuć ogromną niechęć do procesu psychoterapeutycznego. Niektóre z najczęstszych zabiegów obejmują:
–Terapia poznawczo-behawioralna. Ten rodzaj psychoterapii pomaga osobie nauczyć się, jak lepiej zarządzać swoimi emocjami i myślami. Może również pomóc im zmienić negatywne wzorce zachowań.
-Dialektyczna terapia behawioralna. Ten rodzaj terapii skupia się na pomaganiu osobie w zaakceptowaniu siebie taką, jaką jest i nauczeniu jej umiejętności radzenia sobie w trudnych sytuacjach. Może być pomocna w ograniczaniu myśli samobójczych i zachowań autodestrukcyjnych.
-Farmakoterapia. Nie ma konkretnych leków, których używa się do leczenia borderline. Jednak niektórzy ludzie uważają, że pewne leki mogą pomóc w objawach takich jak depresja, lęk lub impulsywność.
W diagnozie tego zaburzenia okazuje się pomocny – ustrukturyzowany wywiad kliniczny. Wykorzystuje się go aby ocenić zaburzenia osobowości z osi II DSM-IV – czyli SCID-II (Structured Clinical Interview for DSM-IV Axis II Personality Disorders).
FAQ dotyczące tematu - Zaburzenie osobowości borderline – objawy i leczenie
Czy chwiejność emocjonalna wystarcza do rozpoznania borderline?
Nie, podobne trudności mogą występować w różnych sytuacjach i zaburzeniach. Diagnoza wymaga oceny utrwalonego wzorca oraz jego wpływu na funkcjonowanie.
Czy psychoterapia może pomóc osobie z borderline?
Tak, istnieją metody terapii ukierunkowane na te trudności. Praca może obejmować regulację emocji, bezpieczeństwo, relacje i ograniczanie impulsywnych zachowań.

Silne reakcje emocjonalne nie powinny być automatycznie interpretowane jako celowa manipulacja. Pomoc wymaga uznania cierpienia, przewidywalnych granic i rozwijania umiejętności, które pozwalają przetrwać napięcie bez działań szkodliwych dla siebie lub innych.