Zaburzenia odżywiania stanowią dziś poważny problem nie tylko wśród dorosłych osób ale szczególnie dotyczy to dzieci i młodzieży. Bywa tak, że na początku pierwsze objawy nie są zauważalne i są bagatelizowane. Jednak z biegiem czasu mogą one doprowadzić nawet do śmierci. Jakie są zatem przyczyny, objawy i rodzaje zaburzeń odżywiania oraz jak je leczyć – można dowiedzieć się dzięki poniższemu artykułowi.
Zaburzenia odżywiania co to?
Zaburzenia odżywiania to grupa chorób psychicznych, które wpływają na sposób odżywiania się. To zaburzenia psychiczne, które wpływają na całe życie człowieka. Oddziałują na jego sferę fizyczną, ale też psychiczną i społeczną. Większość zaburzeń odżywiania posiada wspólne cechy. Są to: przesadna koncentracja na swoim wyglądzie zewnętrznym, błędne nawyki związane ze spożywaniem różnorodnych posiłków oraz przeświadczenie o nieprawidłowym obrazie swojego ciała. Pacjent z zaburzeniami odżywiania neguje liczenie kalorii spożywanych posiłków a także stosowanie jakiejkolwiek diety. Dodatkowo osoba chora ciągle widzi się jako zdecydowanie za gruba, nawet jeśli waży już tyle co piórko czyli niewiele.
Zaburzenia odżywiania objawy
Objawy, które wskazują, że dana osoba może zmagać się z zaburzeniami odżywiania są następujące:
- Zbyt częste uprawianie aktywności fizycznej.
- Stale wyrażana opinia na swój temat dotycząca zbyt dużej masy ciała.
- Deklaracja przy każdym posiłku szczególnie tym, kiedy świadkami jest rodzina o tym, że dana osoba jest już najedzona lub, że jadła coś niedawno albo, że nie ma apetytu.
- Ciągłe narzekanie na swój wygląd.
- Oznaki fizyczne w postaci chronicznego skarżenia się na zimno, ciągłej chęci spania lub sygnały w postaci bladej cery lub nadmiernego wypadania włosów.
- Zbyt szybka utrata masy ciała w krótkim okresie.
Zaburzenia odżywiania rodzaje (ICD-11)
Najbardziej powszechnymi zaburzeniami odżywiania są następujące jednostki chorobowe:
- Anoreksja czyli inaczej jadłowstręt psychiczny – celem tego zaburzenia jest zmniejszenie masy ciała u osoby zmagającej się z depresją i robienie rzeczy, które do tego celu doprowadzą (nadmierna aktywność fizyczna, chowanie jedzenia do ubrań czy w innych miejscach w domu, spożywanie coraz mniejszych porcji posiłków). Pacjent/pacjentka ważąc naprawdę mało, nie są w stanie zaobserwować rzeczywistego wyglądu własnego ciała.
- Bulimia – czyli inaczej żarłoczność psychiczna – w tym przypadku masa ciała pacjentów jest najczęściej prawidłowa a przebieg tego zaburzenia polega na napadach niekontrolowanego jedzenia dużej ilości pokarmu. W celu jak najszybszego pozbycia się z organizmu przyjętego jedzenia, osoby zmagające się z bulimią stosują środki przeczyszczające bądź prowokują wymioty. Dużą rolę odgrywa u tych osób poczucie winy oraz wstyd, które przyczyniają się do ukrywania swoich problemów i zmagania się z tym zaburzeniem w samotności.
- Zaburzenia odżywiania z napadami niekontrolowanego objadania – ten rodzaj zaburzenia odżywiania jest dość podobny do bulimii. Pacjenci w sposób niekontrolowany pochłaniają bardzo dużą ilość pokarmu. Po czym nie stosują żadnych środków, które mogłyby pozbyć się tego jedzenia z organizmu.
- Pica – to jedno z tym zaburzeń, które polegają na zjadaniu rzeczy nieprzeznaczonych do spożycia. Są to przedmioty takie jak: mydło, włosy, farba, ołówek, papier czy ziemia. Picy mogą doświadczać dzieci, kobiety ciężarne czy osoby z zaburzeniami psychicznymi jak schizofrenia. Przyczyn picy upatruje się wśród takich czynników jak niedobory składników odżywczych, nadmierna stymulacja środowiskowa bądź czynniki kulturowe.
Leczenie zaburzeń odżywiania
Największym sprzymierzeńcem dla leczenia zaburzeń odżywiania jest psychoterapia. Najlepszą z kolei metodą terapeutyczną w tym przypadku będzie nurt poznawczo-behawioralny. Jednak trzeba wziąć pod uwagę konflikty wewnętrzne i nieuświadomione mechanizmy działania, które można poznać dzięki nurtowi psychodynamicznemu. Pod uwagę należy wziąć też problemy z odżywianiem u dzieci, dlatego tutaj niewątpliwie pomocny będzie nurt systemowy. Istotnym elementem w leczeniu tego przypadku jest rozmowa ze wszystkimi członkami systemu czyli rodziną. Nierzadko wykorzystuje się w leczeniu tego zaburzenia również farmakoterapię, jednak nie powinien być to wiodący sposób terapii. Jeżeli osoba chora na anoreksję ma skrajnie niskie BMI to musi być podjęta hospitalizacja. Natomiast jeżeli mamy do czynienia ze stabilnym chorym, w takim przypadku jest możliwe leczenie ambulatoryjne.
Zaburzenia współistniejące przy zaburzeniach odżywiania
Może być też tak, że samo zaburzenie odżywiania, takie jak choćby anoreksja czy bulimia nie są jedynymi, z którymi zmaga się dany pacjent. Jednymi z najczęściej spotykanych zaburzeń współistniejących są zaburzenia lękowe, zaburzenia nastroju a także zaburzenia osobowości. Osoby mające problemy z odżywianiem nierzadko sięgają po substancje psychoaktywne w postaci alkoholu czy narkotyków aby poradzić sobie ze stresem, lękiem, poczuciem winy czy wstydu.
Zniekształcenia poznawcze występujące w zaburzeniach odżywiania
Zniekształcenie poznawcze występują u chorych w postaci nieracjonalnych myśli, które dana osoba posiada na swój temat lub na temat świata. Osoby z zaburzeniami odżywiania często doświadczają zniekształceń poznawczych, co może prowadzić do nasilenia objawów zaburzenia. Jednymi z przykładów zniekształceń poznawczych pojawiających się w wymiarze spostrzegania, myślenia czy uwagi jest: myślenie w kategoriach wszystko albo nic, odrzucenie pozytywów, wyolbrzymianie/umniejszanie, katastrofizacja czy nadużywanie imperatywów. Takie osoby postrzegają siebie jako osoby z nadwagą, podczas gdy w rzeczywistości mają niedowagę, posiadają chęć kontroli choćby w jednym aspekcie życia, mają bardzo niskie poczucie własnej wartości czy odznaczają się wysokim perfekcjonizmem.
Zaburzenia odżywiania u dzieci
Zaburzenia odżywiania u dzieci są bardzo częste – szacuje się, że co najmniej 1% nastolatków ma zaburzenia odżywiania. Najczęstszym rodzajem zaburzeń odżywiania u dzieci jest anoreksja, która charakteryzuje się odmową jedzenia i znacznym spadkiem masy ciała. Dzieci z anorexia nervosa często podejmują ekstremalne działania, aby uniknąć jedzenia. Mogą to być: wymioty po posiłkach lub stosowanie środków przeczyszczających w celu oczyszczenia organizmu z jedzenia. Żaden rodzic czy opiekun nie chce w życiu mierzyć się z tak wyniszczającą chorobą dziecka.
