Spis treści
Szybka definicja
Mechanizmy obronne to zwykle nieświadome sposoby ograniczania trudnych uczuć i wewnętrznych konfliktów. Ich znaczenie zależy od elastyczności oraz od tego, czy pomagają przystosować się do sytuacji.
Dyskomfort w danej sytuacji oraz zbiór negatywnych emocji jej towarzyszących to sygnał dla naszego organizmu do tego by zaczęły działać mechanizmy obronne. Inaczej mówiąc mechanizmy obronne to zwykle nieświadome sposoby unikania i redukowania uczuć takich jak lęk czy strach po to by zachować spójność i równowagę psychiczną. Jednak stosowane przez nas niewłaściwie bądź nadmiernie – mogą prowadzić do poważnych problemów psychicznych.
Mechanizmy obronne – co to?
Ludzie stosują różne mechanizmy obronne, aby chronić się przed lękiem lub bólem. Są to nieświadome sposoby radzenia sobie z trudnymi sytuacjami. Niektóre z nich są bardziej zdrowe niż inne. Obronny mechanizm to nic innego jak bariera, która ma za zadanie przekierować silne emocje w postaci lęku, wstydu czy poczuciu winy na inny obiekt czy tez działanie będące dla nas bezpieczniejsze pod względem równowagi psychicznej. Pojawiają się one całkiem nieświadomie i zniekształcają w jakiś sposób rzeczywistość, tak żeby przestała być źródłem zagrożenia. Nasze życie przepełnione jest sytuacjami, które mogą okazać się dla naszego organizmu a także świadomego umysłu zbyt trudne. Wtedy też reagujemy w sposób instynktowny. Wtedy pojawiają sie właśnie one.
W jaki sposób mechanizmy obronne mogą nam pomóc?
Istnieje wiele różnych mechanizmów obronnych, które mogą nam pomóc. Niektóre z nich pomagają nam, chroniąc nas przed krzywdą. Inne pomagają nam poprzez pomoc w radzeniu sobie z trudnymi sytuacjami. Jeszcze inne pomagają nam poprzez pomoc w zrozumieniu i akceptacji siebie. Istnieją również tzw. dojrzałe mechanizmy obronne. Przykładem może być dystans czy poczucie humoru. Są one bardzo ważne w naszym życiu i dobrze nas chronią. W związku z tym używanie mechanizmów obronnych jest naturalnym zjawiskiem i sposobem radzenia sobie z problemami. Mechanizmy obronne takie jak projekcja, rozszczepienie czy identyfikacja charakterystyczne są dla głębszych zaburzeń (np. zaburzenie osobowości borderline). Obecnie panuje przekonanie wśród badaczy, że mechanizmów obronnych należy stosować jedynie w pierwszej fazie zmagania się z konfliktem po aby pozbyć się lęku i zredukować nadmierne zagrożenie by móc później zacząć racjonalnie działać.
Rodzaje mechanizmów obronnych
Autorem pojęcia mechanizmów obronnych jest Zygmunt Freud, z kolei koncepcję rozwinęła jego córka. Według jego teorii psychoanalizy- lęk jest sygnałem dla naszego ego, aby włączyć konkretny sygnał obronny organizmu, który spowoduje zmniejszenie napięcia wewnątrz organizmu. Do najczęściej stosowanych mechanizmów obronnych zaliczamy: zaprzeczanie, regresja, projekcja, racjonalizacja, sublimacja, wyparcie, przemieszczenie, intelektualizacja, fiksacja, reakcja upozorowana czy zniekształcenie. Wszystkie wyżej wymienione mechanizmy obronne stosuje się w celu radzenia sobie z wewnętrznymi konfliktami. Chronią nas przed stresem a także dają ujście energii związanej z nieakceptowanym stanem rzeczy.
FAQ dotyczące tematu - Mechanizmy obronne – czym są?
Czy wszystkie mechanizmy obronne są szkodliwe?
Nie, mogą czasowo pomagać poradzić sobie z obciążeniem. Problem pojawia się, gdy stają się sztywne i utrudniają dostrzeganie rzeczywistości lub podejmowanie potrzebnych działań.
Czy można świadomie wybrać mechanizm obronny?
Wiele z nich działa poza bezpośrednią świadomością. Można jednak uczyć się rozpoznawać powtarzające się reakcje i rozwijać bardziej elastyczne sposoby radzenia sobie.

Mechanizm, który kiedyś chronił przed przytłoczeniem, w nowych warunkach może utrudniać bliskość lub rozwiązanie problemu. Rozpoznawanie go ma służyć większej swobodzie reagowania, a nie ocenianiu siebie za to, jak psychika próbowała sobie poradzić.