Choroba afektywna dwubiegunowa, zwana też chorobą dwubiegunową, jest chorobą psychiczną powodującą skrajne wahania nastroju. Choroba dwubiegunowa może być trudna do zdiagnozowania, ponieważ jej objawy mogą się bardzo różnić w zależności od osoby. Nie ma jednego testu, który mógłby zdiagnozować chorobę dwubiegunową. Diagnoza jest zazwyczaj stawiana na podstawie historii choroby i objawów. Na czym one polegają i jak je rozpoznać? Zapraszamy do artykułu.
Co to jest choroba afektywna dwubiegunowa?
ChAD jest nazywany w różny sposób: psychoza maniakalno-depresyjna, choroba maniakalno-depresyjna, cyklofrenia, choroba dwubiegunowa, choroba afektywna dwubiegunowa. Jednak jest to choroba psychiczna charakteryzująca się naprzemiennym występowaniem epizodów manii/hipomanii, depresji lub epizodów mieszanych. Zdarzają się też okresy remisji, które najczęściej występują pomiędzy wyżej opisanymi epizodami. Okres remisji polega na braku uciążliwych objawów lub utrzymywaniu się niektórych z nich, o łagodnym przebiegu. Objawy mogą obejmować zmiany w zakresie snu, energii, myślenia i zachowania. Osoby z ChAD często mają problemy z codziennym funkcjonowaniem. Przyczyna choroby afektywnej dwubiegunowej nie jest znana, ale uważa się, że jest to połączenie czynników genetycznych i środowiskowych.
Jak często występuje choroba afektywna dwubiegunowa?
Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie, ponieważ częstość występowania ChAD różni się w zależności od badanej populacji. Z niektórych szacunków wynika jednak, że choroba afektywna dwubiegunowa występuje stosunkowo rzadko, bo u mniej niż 1% populacji ogólnej.
Jakie są objawy choroby afektywnej dwubiegunowej?
Objawy choroby afektywnej dwubiegunowej można podzielić na dwie kategorie: maniakalne i depresyjne. Objawy maniakalne obejmują uczucie nadmiernej radości lub podniecenia, dużą ilość energii, łatwość rozpraszania się, szybkie mówienie i poczucie, że można zrobić wszystko. Z kolei do objawów depresji należą: uczucie smutku lub beznadziejności, brak energii, problemy z koncentracją, zmiany apetytu lub wagi oraz myśli o śmierci lub samobójstwie.
Choroba afektywna dwubiegunowa – przyczyny
Przyczyny choroby dwubiegunowej obejmują kombinację czynników genetycznych (budowa i funkcjonowanie mózgu) i środowiskowych (stresujące wydarzenia życiowe oraz trudne doświadczenia z okresu dzieciństwa). Historia rodziny jest jednym z najsilniejszych predyktorów choroby dwubiegunowej, przy czym dzieci rodziców z chorobą dwubiegunową znajdują się w grupie znacznie podwyższonego ryzyka. Inne czynniki ryzyka to przemoc, nadużywanie narkotyków lub alkoholu oraz stres.
Epizod depresyjny – na czym polega?
Epizod depresyjny charakteryzuje się przewlekłym, utrzymującym się przez co najmniej 2 tygodnie pogorszeniem samopoczucia (depresja). W tym okresie osoba ma trudności w wykonywaniu codziennych czynności. W ciągu dnia jest ona przygnębiona i smutna, a sen jest niespokojny lub bezsenny. Osoba może mieć problemy z koncentracją i pamięcią, doświadcza utraty energii i apetytu oraz ma obniżony libido. Czuje się beznadziejna i pozbawiona sensu życia. Pojawia się myślenie o śmierci i samobójstwie.
Czym jest epizod maniakalny?
Epizod maniakalny to okres, w którym u danej osoby występuje nienormalnie podwyższony nastrój. Mogą temu towarzyszyć inne objawy, takie jak: zwiększony poziom energii, zmniejszone zapotrzebowanie na sen i nieobliczalne zachowanie. Epizod maniakalny charakteryzuje się tym, że jest on wynikiem zaburzeń psychicznych i może trwać od kilku godzin do nawet kilku tygodni. W ciągu tego czasu osoba może doświadczyć różnych objawów, takich jak: halucynacje, omamy, krzykliwe zachowania i agresja. Epizody maniakalne są często przerywane okresami depresji lub apatii. Osoby, które doświadczają epizodów maniakalnych wymagają leczenia psychiatrycznego i farmakologicznego.
Epizod hipomaniakalny – co to znaczy?
Epizod hipomaniakalny charakteryzuje się:
-nadmiernym pobudzeniem ruchowym i psychicznym,
-brakiem potrzeby snu,
-nadmierną pewnością siebie,
-wysokim nastrojem,
-szybkim tempem mowy,
-skłonnością do bezmyślnego ryzyka.
Epizod hipomanii, w porównaniu z epizodem manii to stan, gdzie chory nie musi być hospitalizowany. Przebieg hipomanii nie jest tak destruktywny jak to jest w przypadku manii. Po hipomanii często następuje okres depresji.
Jak leczyć chorobę afektywną dwubiegunową?
Nie ma jednej, uniwersalnej odpowiedzi na to pytanie, ponieważ najlepszy sposób leczenia choroby dwubiegunowej będzie różnił się w zależności od osoby. Jednak niektóre ogólne wskazówki dotyczące leczenia choroby dwubiegunowej obejmują:
1. Znalezienie zespołu terapeutycznego, któremu ufasz i z którym czujesz się komfortowo. Może to być psychiatra, terapeuta i/lub opiekun medyczny.
2. Trzymanie się planu leczenia. Może to obejmować przyjmowanie leków zgodnie z zaleceniami, regularne uczęszczanie na sesje terapeutyczne i/lub uczestniczenie w innych formach leczenia (takich jak grupy wsparcia lub zajęcia rozwijające umiejętności).
3. Dowiedz się jak najwięcej o chorobie dwubiegunowej. Pomoże Ci to lepiej zrozumieć swój stan i sposoby radzenia sobie z nim.
4. Dbanie o siebie pod względem fizycznym. Oznacza to stosowanie zdrowej diety, regularne ćwiczenia fizyczne i odpowiednią ilość snu.
5. Radzenie sobie ze stresem. Stres może wywołać lub pogorszyć objawy choroby dwubiegunowej, dlatego ważne jest znalezienie zdrowych sposobów radzenia sobie ze stresem (takich jak techniki relaksacyjne czy ćwiczenia fizyczne).
W przypadku leczenia choroby afektywnej dwubiegunowej ważna jest kwestia chorób współistniejących czyli takich, które jednocześnie mogą występować przy chorobie dwubiegunowej. Najczęściej mamy do czynienia z: zaburzeniami lękowymi, nadużywaniem substancji uzależniających, zaburzeniami odżywiania się. Nierzadko spotyka się też zaburzenia o charakterze somatycznym czyli na przykład niedoczynność tarczycy. Bardzo skuteczne jest więc leczenie kompleksowe, tzn. obejmujące przede wszystkim farmakoterapię (leki) i psychoedukację, a czasami także psychoterapię.
